\n\tSon y\u0131llarda geli\u015ftirilen özgül psikoterapi tekniklerinden biri de k\u0131saca EMDR olarak adland\u0131r\u0131lan ve travmatik ya\u015fant\u0131larla ilgili genellikle olumsuz duygu ve dü\u015fünceleri zihinde yeniden i\u015flemden geçirmeye dayanan bir yöntemdir. Göz Hareketleri E\u015fli\u011finde Duyars\u0131zla\u015ft\u0131rma <\/strong>ve Yeniden Proses Etme<\/strong> ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bu teknik k\u0131saca Ingilizce ad\u0131n\u0131n ba\u015f harfleri (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) ile an\u0131lmaktad\u0131r. Kaliforniyal\u0131 bir psikolog olan Francine Shapiro tafar\u0131ndan 1987 y\u0131l\u0131ndan bu yana geli\u015ftirilmi\u015ftir.<\/span>\n<\/p>\n

\n\t Halen bir çok ülkede binlerce terapist taraf\u0131ndan ba\u015far\u0131 ile kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu standart yöntem, travmatik ya\u015fant\u0131lara u\u011frama sonucunda genellikle bellekte da\u011f\u0131n\u0131k bir biçimde kalan an\u0131lar\u0131 birle\u015ftirme, gözden geçirme ve ki\u015finin kendine verdi\u011fi de\u011fer duygusundaki azalmay\u0131 yeniden zihin süzgeçinden geçirme olana\u011f\u0131n\u0131 veren bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Bu teknik psikodinamik ve davran\u0131\u015fsal yöntemleri özgün biçimde birlikte kullanmaktad\u0131r. Ancak tüm bu yöntemlerden daha h\u0131zl\u0131 <\/strong>biçimde olumlu sonuç al\u0131nabilmektedir.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tEMDR s\u0131ras\u0131nda beynin bilateral olarak uyar\u0131lmas\u0131n\u0131n niçin psikoterapiyi kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tam olarak bilinmemektedir. Ancak, tedavide as\u0131l etkiyi yapan\u0131n göz hareketlerinden çok uygulanan görü\u015fme protokolü<\/strong> oldu\u011fu dü\u015fünülebilir. Bilateral uyart\u0131n\u0131n i\u015flemi kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131, inhibisyonlar\u0131 ve anksiyeteyi azalt\u0131c\u0131 etkileri oldu\u011fu gözlenmektedir.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tGünümüze dek EMDR nin etkinli\u011fi konusunda 13 tane kontrollü çal\u0131\u015fma yap\u0131lm\u0131\u015f ve travma sonras\u0131 stres bozukluklar\u0131nda etkili bir yöntem oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (1). 61 kontrollü tedavi çal\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n incelendi\u011fi bir metaanaliz çal\u0131\u015fmas\u0131nda (2) 6 de\u011fi\u015fik teknik aras\u0131nda EMDR ve davran\u0131\u015f tedavisi e\u015fit derecede etkili bulunmu\u015f, fakat EMDR nin daha k\u0131sa sürede ayn\u0131 tedavi sonucuna ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

\n\t Kimlere Uygulan\u0131r?<\/b><\/span><\/span>\n<\/p>\n

\n\tTravmatik ya\u015fam deneyimleri<\/strong>ne ba\u011fl\u0131 ruhsal bozukluklarda endikedir. Ancak bir ruhsal bozuklu\u011fun travmatik kökeni olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n saptanmas\u0131 konunun uzman\u0131 olmayan için kolay de\u011fildir. Travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu gibi aç\u0131k ve tipik durumlar d\u0131\u015f\u0131nda bir çok ki\u015fi bu gibi ya\u015fam deneyimlerini yol açt\u0131\u011f\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131, utanç, suçluluk duygusu ve psikiyatristten çekinme gibi nedenlerle anlatmaktan kaç\u0131n\u0131r. Ya da onlar\u0131n travmatik deneyimler olarak iç dünyas\u0131nda yaratt\u0131\u011f\u0131 etkinin tam olarak fark\u0131nda de\u011fildir.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tOnun yerine klinik tabloya tedaviye dirençli depresyon<\/strong>, s\u0131n\u0131rda ki\u015filik bozuklu\u011fu belirtileri, dissosiyatif bozukluk,bsomatizasyon, konversiyon bozuklu\u011fu, fobik bozukluk, panik nöbetleri,yeme bozuklu\u011fu, madde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131, narsistik ki\u015filik özellikleri, ba\u011f\u0131ml\u0131 ki\u015filik özellikleri gibi çok çe\u015fitli sendromlar egemen olur. Kimi zaman ise hipertansiyon, deri hastal\u0131klar\u0131, kolit gibi psikosomatik hastal\u0131klar<\/strong> ortaya ç\u0131kar. Ancak bu tablolar\u0131n arkas\u0131nda travma kökeninin belirlenmesi özgül psikoterapiyi olanakl\u0131 k\u0131lar.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tTravmatik etken uzun y\u0131llar önce gerçekle\u015fmi\u015f olabilece\u011fi gibi EMDR son bir kaç ay içersinde gerçekle\u015fmi\u015f olaylar nedeni ile <\/span>koruyucu<\/strong> olarak da kullan\u0131labilir.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tBaz\u0131 durumlarda EMDR <\/span>uygulanmaz<\/strong>. Akut psikotik bozukluklar, organik beyin sendromu bunlar aras\u0131ndad\u0131r. Hastan\u0131n travmatik olaylarla ilgili duygular\u0131na tahammül edemeyecek kadar zay\u0131f ve instabil olmas\u0131 halinde de EMDR uygulanmaz. Heyecanlanman\u0131n olumsuz etkisi nedeniyle instabil koroner kalb hastal\u0131\u011f\u0131, dekompanse hipertansiyon gibi durumlar sorun yaratabilir. Dekolman tehdidi gibi baz\u0131 göz hastal\u0131klar\u0131nda ard\u0131s\u0131ra göz hareketleri yap\u0131lmas\u0131 sak\u0131ncal\u0131 olabilir; ancak bu gibi ki\u015filerde EMDR dokunsal ya da i\u015fitsel uyart\u0131lar kullan\u0131larak yürütülebilir.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tTravmatik Ya\u015fant\u0131lar Nelerdir?<\/b><\/span>\n<\/p>\n

\n\tBu gibi durumlar eri\u015fkinlik ya\u015fam\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan tekil olaylar olabilece\u011fi gibi (koca daya\u011f\u0131, a\u015fa\u011f\u0131lanma, trafik kazas\u0131, deprem, fiziksel hastal\u0131k geçirme, sava\u015f ko\u015fullar\u0131nda bulunma vb.) daha karma\u015f\u0131k travmatik olaylar da olabilir: Çocukluk ça\u011f\u0131nda dövülme, a\u015fa\u011f\u0131lanma, cinsel tacize maruz kalma, ana baba aras\u0131 geçimsizli\u011fe tan\u0131k olma, anne ya da baban\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k olma gibi. Travmatik olay\u0131 k\u0131sa süre önce geçirmi\u015f ki\u015filerde de koruyucu amaçla kullan\u0131labilir. Ki\u015finin geçmi\u015findeki travmatik olaylar\u0131n farkedilebilmesi için psikiyatristin bu gibi bilgileri dinlemeye aç\u0131k oldu\u011funu belli etmesi önemlidir.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tÇo\u011fu ki\u015fi utanma, psikiyatristin kat\u0131 muamelesinden çekinme, anlay\u0131\u015f görmeyece\u011fini dü\u015fünme ya da yeniden travmatize olmaktan korkma gibi nedenlerle bu bilgileri ilk a\u015famada vermeyebilmektedir. Ancak psikiyatriste düzenli devam edildi\u011finde ve sab\u0131rla beklendi\u011finde hastan\u0131n güven duymaya ba\u015flamas\u0131na ko\u015fut olarak tedavide yararl\u0131 olabilecek bu gibi bilgiler payla\u015f\u0131labilmektedir.<\/span>\n<\/p>\n

\n\t Kim EMDR Tedavisini Uygulayabilir?<\/span><\/b><\/span>\n<\/p>\n

\n\t EMDR psikoterapist olan ki\u015filerce uygulanabilir. Ancak Uluslararas\u0131 EMDR Enstitüsü denetiminde yetkili enstitülerce verilmi\u015f uygulamal\u0131 ve kuramsal kurslara kat\u0131l\u0131m ve diploma alma gereklidir. Ayr\u0131ca, psikoterapist tedaviyi uygulad\u0131\u011f\u0131 ki\u015fideki psikiyatrik bozukluk konusunda bilgili ve deneyimli olmal\u0131d\u0131r. Özellikle dissosiyatif bozukluklar konuyu bilmeyen profesyoneller için EMDR tedavisi s\u0131ras\u0131nda sorunlara yol açar.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tUygulama Nas\u0131l Yap\u0131lmaktad\u0131r?<\/span><\/strong><\/span>\n<\/p>\n

\n\tÇal\u0131\u015fma genellikle 5-10 görü\u015fme<\/strong> sürmektedir. Ancak 1-2 görü\u015fme ile çarp\u0131c\u0131 derecede iyi sonuçlar al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 dahi görülmektedir. Tedavi sekiz evreden olu\u015fur: Anamnez alma ve tedavinin planlanmas\u0131, hastan\u0131n stabilize edilmesi ve haz\u0131rlanmas\u0131, travman\u0131n de\u011ferlendirilmesi, duyars\u0131zla\u015ft\u0131rma ve proses etme, olumlu dü\u015fünceyi peki\u015ftirme, bedendeki duyular\u0131n gözden geçirilmesi, kapan\u0131\u015f, ve kontrol muayeneleri. Bu sekiz evrenin hepsi yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131nda tedavi eksik kalabilir.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tYöntemin \u0130\u015fleme Biçimi<\/span><\/b><\/span>\n<\/p>\n

\n\tHer travmatik olay ki\u015finin zihninde travmayla ilgili bir network olu\u015fturur. Bu network an\u0131lar, dü\u015fünceler, duygular, ve çe\u015fitli davran\u0131\u015f e\u011filimlerinden olu\u015ftur. Psikoterapide bu networke nas\u0131l nüfuz edilece\u011fi ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Bu network üzerinde EMDR tedavisi s\u0131ras\u0131nda çal\u0131\u015f\u0131lacak ve de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lacakt\u0131r. <\/span>\n<\/p>\n

\n\tBu networke giri\u015f için bir travmatik an\u0131 ele al\u0131n\u0131r. Bu an\u0131 ki\u015finin gözönüne getirdi\u011fi bir sahne, bu sahne ile ilgili olumsuz bir dü\u015fünce (genellikle ki\u015finin kendine verdi\u011fi de\u011feri azaltan nitelikte bir dü\u015füncedir) ve bedende hissedilen bir duygudan olu\u015fur.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tDuyars\u0131zla\u015ft\u0131rma ve proses etme evresinde böyle bir an\u0131 zihne getirilir ve onunla ilgili çe\u015fitli duygu parçac\u0131klar\u0131 ve an\u0131 parçac\u0131klar\u0131 uyand\u0131r\u0131l\u0131r. Görü\u015fme s\u0131ras\u0131nda her k\u0131sa bölümden sonra ki\u015finin terapistin parma\u011f\u0131n\u0131 izlemesi yolu ile 15-20 kez iki yana bakmas\u0131 istenir. Bu bilateral uyart\u0131 verme i\u015flemidir.\u0130\u015fitsel veya taktil uyart\u0131larla da ayn\u0131 i\u015flem yap\u0131labilir. Bunu izleyen dakikalarda ki\u015finin zihninde enformasyon i\u015fleme sistemi baz\u0131 tepkiler üretir.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tTravmatik an\u0131 silikle\u015febilir, bir ça\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar dizisi ortaya ç\u0131kabilir (dü\u015fünce ya da imgeler üzerinden olabilir), bir duygu bo\u015falmas\u0131 (abreaksiyon) olu\u015fabilir . An\u0131lar\u0131n yo\u011fun biçimde hücum etmesi ya da blokaj gibi süreci güçle\u015ftiren tepkiler de olabilir. Bütün bu süreçler sonras\u0131nda an\u0131n\u0131n yol açt\u0131\u011f\u0131 gerilim giderek zay\u0131flar. Bu gerilim tamamen kalkt\u0131ktan sonra an\u0131 ile ilgili olarak arzu edilen bir olumlu dü\u015fünce üzerinde çal\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Ayn\u0131 prosedürü olumlu dü\u015fünce kal\u0131b\u0131 üzerinde de tamamlanmas\u0131ndan sonra bedende hissedilen duygular taran\u0131r ve onlarla ilgili ça\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar da incelenir. <\/span>\n<\/p>\n

\n\tBu prosedür geçmi\u015fteki an\u0131lar, \u015fimdiki ve gelecekteki olas\u0131 durumlar için de yap\u0131labilir. Genellikle, birkaç an\u0131 üzerinde çal\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 yeterli olmakta, bu s\u0131rada elde edilen iyilik hali jeneralize olmaktad\u0131r. Her görü\u015fmenin ilk ve son bölümlerinde o gün ele al\u0131nan materyalle ilgili olarak hastayla tart\u0131\u015fma yap\u0131lmas\u0131 yararl\u0131d\u0131r. Böylece o gün elde edilen bilginin unutulmas\u0131 ya da zihinden silinmesi önlenmi\u015f olur.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tKAYNAKLAR<\/b>\n<\/p>\n

\n\t1) Hofmann A: EMDR in der Therapie psychotraumatischer Belastungssyndrome.
\n\tThieme Verlag, Stuttgart,1999.
\n\t2) van Etten M ve Taylor S:Comparatve efficacy of treatments for posttraumatic stress disorder: a metaanalysis.Clinical Psychology and Psychotherapy. 5:126-144,1998.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Son y\u0131llarda geli\u015ftirilen özgül psikoterapi tekniklerinden biri de k\u0131saca EMDR olarak adland\u0131r\u0131lan ve travmatik ya\u015fant\u0131larla ilgili genellikle olumsuz duygu ve dü\u015fünceleri zihinde yeniden i\u015flemden geçirmeye dayanan bir yöntemdir. Göz Hareketleri E\u015fli\u011finde Duyars\u0131zla\u015ft\u0131rma ve Yeniden Proses Etme ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bu teknik k\u0131saca Ingilizce ad\u0131n\u0131n ba\u015f harfleri (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) ile an\u0131lmaktad\u0131r. Kaliforniyal\u0131 bir psikolog olan Francine Shapiro tafar\u0131ndan<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[47,25],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1089"}],"collection":[{"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1089"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1089\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1484,"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1089\/revisions\/1484"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1089"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1089"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1089"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}