\n\tProf.Dr. Vedat \u015ear & Doç.Dr.Psk.Erdinç Öztürk<\/b>\n<\/p>\n
\n\tBireyin toplum içersindeki konumu yirminci yüzy\u0131l boyunca ekonomik,sosyal, bilimsel, teknolojik,ve politik geli\u015fmelere ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fmi\u015ftir. Bugünün bireyi 19.yüzy\u0131l insan\u0131na göre çok daha fazla biçimde d\u0131\u015ftan yönetilen<\/strong> bireye dönü\u015fmü\u015ftür (1). Kentle\u015fme ve kitle ileti\u015fim araçlar\u0131n\u0131n geli\u015fimi çevre etkisine daha aç\u0131k ve hatta çevre taraf\u0131ndan yönetilen bir insan tipi yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Daha 930 lu y\u0131llarda benli\u011fin özerkli\u011fi ego psikolojisi olarak bilinen psikanalitik ak\u0131m\u0131n oda\u011f\u0131 idi. Bu ak\u0131m\u0131n öncülerinden Erik Erikson (2), benlik kimli\u011fi ve kimlik konfüzyonu <\/strong>gibi kavramlar\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131 oldu. Bu kavramlar bugün dissosiyatif psikopatolojinin temel boyutlar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r (3). Ancak bireyin özerkli\u011fi<\/strong>konusu globalizm<\/strong> ça\u011f\u0131 olan günümüzde de çözülmü\u015f de\u011fildir ve insanl\u0131k için artan ölçüde önem kazanmaktad\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n \n\tBilim ve teknoloji aç\u0131s\u0131ndan, otomasyon ve bilgisayarla\u015fma insan\u0131 kolayca izlenebilen, kaydedilebilen, kodlanabilen bir varl\u0131k durumuna getirdi. Bireyin özgürlük ve güvenlik duygusu zay\u0131flad\u0131. Ülkeler aras\u0131ndaki ve ayn\u0131 ülkenin farkl\u0131 bölgeleri aras\u0131ndaki ekonomik e\u015fitsizlikler, istismarc\u0131 politik sistemler, ve dünya nüfusunun art\u0131\u015f\u0131 bar\u0131\u015fç\u0131 bir gelecek umudunu köreltti. (4). Milyonlarca ki\u015fi sava\u015flarda öldürüldü. Tüm bu olaylarbireyin de\u011ferini <\/strong>ve anlam\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r hale getirdi.<\/span>\n<\/p>\n \n\tArt\u0131k ki\u015finin kendine verdi\u011fi de\u011fer ve güvenlik duygusu<\/strong> k\u0131r\u0131lgan hale geldi. Birey her hangi bir ili\u015fkide daha kolay reddedilebilir, terk edilebilir ya da tercih edilebilir bir duruma geldi, Ki\u015filerarars\u0131 ili\u015fkilerde her bir taraf di\u011ferinin gözünde de\u011ferini daha çabuk yitirebilir oldu.Art\u0131k bir e\u015fi, dini, mesle\u011fi, politik görü\u015fü vb. terketmek ve bir di\u011ferini sahiplenmek eskiye gore daha kolay oldu. De\u011fer ve anlam kayb\u0131 ki\u015fileraras\u0131 ili\u015fkilerde s\u0131n\u0131r a\u015f\u0131m\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131<\/span>\n<\/p>\n \n\tBireyin bu dönemde ayakta kalabilmesi giderek ‘politik’ <\/strong>bir yarat\u0131k olmas\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu. Ki\u015finin gerekti\u011finde gerçe\u011fi saklamak ve ‘stratejik’ bilgiyi bir s\u0131r olarak tutabilir olmas\u0131 gerekti.\u0130li\u015fkilerinde kimseye hemen güvenmemeli, gerekti\u011finde tutumunu ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 de\u011fi\u015ftirebilmeliydi. Bu tip ki\u015fi kolayca sald\u0131rgan tutumlar\u0131 benimseyebilir ve kar\u015f\u0131t kutuplara s\u0131çrayabilirdi. Bu tutum ise zihnindeki iyilik temsilini korumak için kötülük temsilinden ayr\u0131 tutmaya çal\u0131\u015fmak gibi bir psikolojik temelden çok (5) sosyolojik kökenlere sahipti.<\/span>\n<\/p>\n \n\tYirminci yüzy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda psikanaliz kendilik<\/strong> üzerine odakland\u0131. Bununla kastedilen sa\u011fl\u0131kl\u0131 narsizm taraf\u0131ndan yönetilen ve birey için bir iç pusula<\/strong> i\u015flevi gören bir ruhsal nitelik idi. (6). Kendilik psikolojisi de\u011fer duygusu üzerine odakland\u0131, kendilik nesnelerini soru\u015fturmaya ba\u015flad\u0131. Ancak psikanalizin dar çerçevesinde kalan bu yakla\u015f\u0131m kurucusunun da erken ölümüyle ça\u011f\u0131m\u0131z\u0131n insan\u0131n\u0131 tam olarak aç\u0131klayan bir kuram haline gelemedi.<\/span>\n<\/p>\n \n\tAnla\u015f\u0131lmayan birey bu dönemde yaln\u0131z kald\u0131, destek bulamad\u0131. Psikoterapi dahi onun gereksinimlerini kar\u015f\u0131layamad\u0131, çünkü birey henüz tan\u0131mlanmam\u0131\u015f<\/strong> olan psikolojik fenomenleri anla\u015f\u0131l\u0131r bir biçimde iletebilmekten yoksun kald\u0131.Psikoterapi bireyin ki\u015fisel özelliklerini tan\u0131mlamakta yararl\u0131 olurken birey ile grup ve toplum<\/strong> aras\u0131ndaki vakumun nas\u0131l doldurulaca\u011f\u0131n\u0131 bulma konusunda az çaba sarfedildi. Sonuç olarak, bireyin ki\u015fisel psikolojik özelliklerinin ke\u015ffi onun daha i\u015flevsel bir toplumsal varl\u0131k olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayamad\u0131.<\/span>\n<\/p>\n \n\tBireyin sosyolojik yönleri ile ki\u015fisel özellikleri aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar belirsiz<\/strong> kald\u0131. Sosyolojik kendilik ile psikolojik kendilik (7) aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fi bozuldu ve iki system birbirinden ayr\u0131 çal\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Birey hem iç hem de d\u0131\u015f pusulalar\u0131n\u0131 yitirdi.<\/span>\n<\/p>\n \n\tBireye toplum taraf\u0131ndan ilk ö\u011fretilen \u015fey kendinin baz\u0131 yönlerini inkar<\/strong> etmektir. Toplumsal çevre psikolojik kendilikle daima çat\u0131\u015fma halindedir. Çünkü psikolojik kendilik psikolojik gerçeklikle ilgili iken sosyolojik kendili\u011fin ilintili oldu\u011fu sosyolojik gerçeklik bundan farkl\u0131d\u0131r. Bu birey için bir dilemmad\u0131r. Sosyolojik kendilik sosyalizasyon süreci içersinde geli\u015fir ve ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan olu\u015fturulur. Psikolojik kendilikten uzak kalmak ki\u015fiyiyabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r<\/strong> ve sosyolojik kendili\u011fin geni\u015flemesine yol açar. Sosyolojik kendili\u011fin geni\u015fleme e\u011filimi psikolojik kendili\u011fin geli\u015fimini k\u0131s\u0131tlar. Tablo 1 sosyolojik ve psikolojik kendili\u011fin baz\u0131 özelliklerini göstermektedir.<\/span>\n<\/p>\n \n\tTablo 1<\/strong>:Sosyolojik ve psikolojik kendili\u011fin baz\u0131 özellikleri (Vedat \u015ear, Erdinç Öztürk )<\/span>\n<\/p>\n \n\tSosyolojik ve psikolojik kendiliklerin aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fi sa\u011fl\u0131kl\u0131 uyuma<\/strong> götürür. Geli\u015fim döneminde istismar ve ihmal (travma) sosyolojik kendili\u011fin geni\u015flemesine yol açar. Sosyolojik kendilik de istismar etme ve edilmeye <\/strong>e\u011filimlidir. Tek odakl\u0131 sosyolojik kendilik ileri derecede geni\u015flese dahi (bu onu destrüktif yapar) psikolojik kendilik ve psikolojik gerçeklikler rudimanter biçimde canl\u0131 tutulur (sakl\u0131 kendilik). Bu korunmu\u015f bir hazinedir. Bu iki alan birbirine kar\u0131\u015fmaz, kodlanma biçimleri, parola ve \u015fifreleri farkl\u0131d\u0131r. En ileri biçiminde sosyolojik kendili\u011fin dominans\u0131 sosyal bak\u0131mdan tehlikeli ve destrüktif bir tarza yol açar, bu da günümüzde ‘dönü\u015flü’ <\/strong>(reversible) olarak niteledi\u011fimiz insan tipini yarat\u0131r. Bu,gündelik ya\u015fam\u0131n dissosiyasyonu ile klinik dissosiyatfi bozukluk aras\u0131nda bir durumdur. Bunun alternatifi ise ki\u015finin kendini bir ba\u015fkas\u0131nda (ki\u015fi, grup, ya da kurum) yitirmesidir.<\/span>\n<\/p>\n \n\tSosyolojik kendilik kültür ve tarihsel dönemle ili\u015fkilidir. Uzun süreli deneyimler ve ko\u015fullanmalar, gelenekler, ve bir çok ba\u015fka etken sosyolojik kendili\u011fin geli\u015fiminde rol oynar. Sosyolojik kendili\u011fin iki yönü vard\u0131r: 1) Birey ile kültür aras\u0131nda uzla\u015fma ve uyum 2)Bireyin toplum taraf\u0131ndan kontrol edilmesi (yönetilmesi). Bireyin travmatize olmas\u0131 toplum taraf\u0131ndan kontrol edilmesini, <\/strong><\/span>yönetilmesini <\/strong>kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n \n\tTravmatik ya\u015fant\u0131lar\u0131n etkisi ile her iki kendilik parçalanabilir. Travma kendilikler aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fini bozar.Sars\u0131c\u0131 ya\u015fant\u0131y\u0131 travma olarak alg\u0131layan daha çok sosyolojik kendiliktir ve ortaya ç\u0131kan yap\u0131sal de\u011fi\u015fiklik psikolojik kendili\u011fi korumaya yöneliktir Fragmente olan sosyolojik kendilik travman\u0131n etkilerini azaltmak için çok say\u0131da cephede birden sava\u015f\u0131r. Dissosiyatif bozukluklarda ortaya ç\u0131kan kimlik de\u011fi\u015fimleri (alterasyonlar\u0131) <\/strong>sosyolojik kendilikte cereyan eder ve psikolojik kendili\u011fin korunmas\u0131na yöneliktir. Sosyolojik kendilik travma d\u0131\u015f\u0131ndaki toplumsal etkenlerle de parçalanabilir.Travman\u0131n etkisini azaltmada sosyolojik kendili\u011fin fragmentasyonu yeterli olmazsa psikolojik kendilik de parçalanabilir, fakat bu durum görece ender ve daha a\u011f\u0131r bir tablodur.<\/span>\n<\/p>\n \n\tSosyolojik kendilik sosyolojik bir kavram olmay\u0131p taraf\u0131m\u0131zda yeni tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir psikolojik yap\u0131d\u0131r. Usulüne uygun olarak yürütülen psikoterapi, travma kökenli psikopatolojik durumlarda sosyolojik kendili\u011fin daralt\u0131lmas\u0131 ve psikolojik kendili\u011fe do\u011fru kayma sonucunu yarat\u0131r. Kan\u0131m\u0131zca,kendili\u011fin i\u015flevsel bölünmesi <\/strong>olarak niteledi\u011fimiz bu model gündelik ya\u015fam\u0131n psikopatolojisinin incelenmesinde de kullan\u0131labilecek yönler içermektedir<\/span>\n<\/p>\n \n\t References:<\/strong><\/span>\n<\/p>\n \n\t1) Riesman D: The Lonely Crowd. Yale University Pres, New Haven,1950<\/span>\n<\/p>\n \n\t2) Erikson E.H.: Childhood and Society. Norton Company, New York, 1950\/1963.<\/span>\n<\/p>\n \n\t3) Steinberg M: Handbook for the Assesssment of Dissociation. A Clinical Guide. American Psychiatric Press, Washington DC, 1995.<\/span>\n<\/p>\n \n\t4) \u015ear V: Are we in an era of violence? International Column,Newsletter, International Society for the Study of Dissociation,Chicago, 2002<\/span>\n<\/p>\n \n\t5) Kernberg: Borderline Conditions and Pathological Narcissism. Jason \n\t6) Kohut H: The Analysis of the Self. New York: International Universities Press,1971.<\/span>\n<\/p>\n \n\t7) \u015ear V, Öztürk E: A new core psychological structure in understanding dissociation: the sociological self. Critical Issues Column, Newsletter ,International Society for the Study of Dissociation, Chicago, 2003.<\/span>\n<\/p>\n \n\t8) \u015ear V: Research Perspectives on Dissociative Disorders. Keynote Address in International Conference on Trauma, Attachment, and Dissociation. Delphi Center and Cannan Institute, Melbourne. 2003.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Prof.Dr. Vedat \u015ear & Doç.Dr.Psk.Erdinç Öztürk Bireyin toplum içersindeki konumu yirminci yüzy\u0131l boyunca ekonomik,sosyal, bilimsel, teknolojik,ve politik geli\u015fmelere ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fmi\u015ftir. Bugünün bireyi 19.yüzy\u0131l insan\u0131na göre çok daha fazla biçimde d\u0131\u015ftan yönetilen bireye dönü\u015fmü\u015ftür (1). Kentle\u015fme ve kitle ileti\u015fim araçlar\u0131n\u0131n geli\u015fimi çevre etkisine daha aç\u0131k ve hatta çevre taraf\u0131ndan yönetilen bir insan tipi yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Daha 930 lu<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1079"}],"collection":[{"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1079"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1079\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1217,"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1079\/revisions\/1217"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1079"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1079"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1079"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n\n
\n \n\t\t\t\tSOSYOLOJ\u0130K KEND\u0130L\u0130K<\/strong>\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\tPS\u0130KOLOJ\u0130K KEND\u0130L\u0130K<\/strong>\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tTaklit, model alma,kopyalama\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\tYarat\u0131c\u0131l\u0131k\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tDogmatizm\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\tOlas\u0131l\u0131klar\u0131 kabul etme\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\t\u0130stismar etme ve edilme\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\tS\u0131n\u0131rlar\u0131 tan\u0131ma\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tK\u0131r\u0131lganl\u0131k\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\tDayan\u0131kl\u0131l\u0131k\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tOlan\u0131 muhafaza etme\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\tYeni ili\u015fkiler kurma\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tÇarp\u0131tma\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\tOldu\u011fu gibi kabul etme\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tMetaforlar, semboller\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\t\u0130\u015faretler\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tTek odakl\u0131 fark\u0131ndal\u0131k\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\tÇok odakl\u0131 fark\u0131ndal\u0131k, uyan\u0131kl\u0131k\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tKutupla\u015fma\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\tSentez\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tSald\u0131rganl\u0131k\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\tMe\u015fru müdafaa\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tPazarl\u0131k yapma\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\tSeçme\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tEklektisizm\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\tOtantiklik\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tKollektivizm, klik olu\u015fturma\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\tBirey olabilme\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tSaplanma\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\t\u0130lerleme\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tUyma\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\tYenilik aray\u0131\u015f\u0131\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tDönü\u015flülük\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\tDevaml\u0131l\u0131k\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tAc\u0131mas\u0131zl\u0131k\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\tMerhamet\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\tRekabet\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\tKendini ortaya koyma\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n \n \n\t\t\t\t\u0130maj yaratma\n\t\t\t<\/td>\n \n\t\t\t\tKarizma sahibi olma\n\t\t\t<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n
\n\tAronson, New York,1975<\/span>\n<\/p>\n