\n\tKi\u015finin ba\u015f\u0131ndan geçen olaylar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 stres onun dayanabilme gücünü a\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ruhsal travma<\/strong> ya\u015fant\u0131s\u0131 ortaya ç\u0131kar. Dolay\u0131s\u0131 ile ayn\u0131 olay de\u011fi\u015fik ki\u015filerde travma etkisi yapabilir ya da yapmayabilir. Psikiyatride tüm ruhsal bozukluklar travma ile ilgili olanlar ve olmayanlar biçiminde ikiye ayr\u0131labilir. Bilinen ruhsal bozukluklar içersinde baz\u0131lar\u0131 büyük oranda travma etkisi ile olu\u015fanlar bulundu\u011fu gibi, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak bünyesel (biyolojik-genetik) etkenlerle olu\u015fan bozukluklarda da travman\u0131n ikinci dereceden de olsa bir rolü bulunabilir.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tRuhsal travma do\u011fal afet, trafik kazas\u0131, hastal\u0131k, ölüm gibi nedenlerle olabilece\u011fi gibi insan\u0131n insana yapt\u0131\u011f\u0131 kötülük<\/strong> nedeniyle de olu\u015fabilir. Çocuklukta olan ve uzun süre devam eden travmalar, özellikle ailelerin çocuk yeti\u015ftirmede yol açt\u0131\u011f\u0131 olumsuzluklar eri\u015fkinlikte de izleri görülen kronik ruhsal bozukluklara yol açabilir. Eri\u015fkinlikte ya\u015fanan travmalar ise daha s\u0131n\u0131rl\u0131 bir etki yarat\u0131rlar, ancak ki\u015finin daha önceki ya\u015fam öyküsüne ba\u011fl\u0131 olarak kronikle\u015fen reaksiyonlar\u0131 da ba\u015flatabilirler.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tRuhsal travma ki\u015finin ruhsal dünyas\u0131nda iç çeli\u015fkilere<\/strong>, s\u0131k duygusal oynamalara, birbirine kar\u015f\u0131t dü\u015fünce biçimleri aras\u0131nda gidip gelmeye, travma ile ilgili konular\u0131 zihinden uzakla\u015ft\u0131rma çabalar\u0131na, kimi zaman da olayla ilgili konular\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 derecede dü\u015fünmeye, bu gibi duygulardan uzak kalma çabas\u0131 içersinde duygular\u0131n\u0131 ve ya\u015fam\u0131n\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 k\u0131s\u0131tlamaya<\/strong> ve daraltmaya da götürebilir.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tRuhsal dünyam\u0131zdaki iç uyum ve harmoninin<\/strong> kayb\u0131na genel olarak sa\u011fl\u0131ks\u0131z dissosiyasyon ad\u0131n\u0131 vermekteyiz. Dissosiyasyon sözcük olarak ayr\u0131lma, bölünme, kopma, çözülme gibi anlamlar ta\u015f\u0131r. Psikolojik aç\u0131dan ise ki\u015finin zihninde yer alan duygu,dü\u015fünce, an\u0131 ve benzeri içerikleri geçici olarak kompart\u0131manla\u015ft\u0131rmas\u0131, bir kenara koymas\u0131 anlam\u0131na gelen bir mekanizmad\u0131r. Bu mekanizma a\u015f\u0131r\u0131 ölçüde oldu\u011funda ki\u015fininruhsal bütünlü\u011fü<\/strong> tehdit alt\u0131na girer.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tDissosiyatif bozukluk belirtileri nelerdir?<\/strong><\/span>\n<\/p>\n

\n\tÖzellikle çocukluk ça\u011f\u0131nda ya\u015fanan, çok say\u0131da ve tekrarlayan ruhsal travma oldukça s\u0131k görülen dissosiyatif bozukluklara yol açabildi\u011fi gibi ba\u015fka ruhsal bozukluklarda da ek olarak dissosiyatif özelliklerin görülmesine neden olabilir. Dissosiyatif bozuklu\u011fu olanlarda kronik ve ilaçlara yan\u0131t vermeyen depresyon <\/strong>görülür. Ki\u015fi zaman zaman ruhen aç\u0131lsa da tam mutlu olamaz, kendisini s\u0131k s\u0131k üzgün hisseder.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tBaz\u0131 ki\u015filerde organik neden bulunamayan bedensel yak\u0131nmalar<\/strong>, bayg\u0131nl\u0131k nöbetleri, öfke krizleri, intihar dü\u015fünceleri, gün içersinde hat\u0131rlayamad\u0131\u011f\u0131 davran\u0131\u015f ve zaman dilimleri olmas\u0131 gibi belirtiler görülebilir. Kimilerinde ise \u015fizofreni olmad\u0131\u011f\u0131 halde, kafas\u0131n\u0131n içersinde tart\u0131\u015fan kendisine ait ya da yabanc\u0131 sesler duyabilir. Bu gibi durumlar yanl\u0131\u015f olarak depresyon, \u015fizofreni, ya da ‘borderline’ ki\u015filik bozuklu\u011fu san\u0131labilir. Ancak bu hastal\u0131klara ait tedavilerle sonuç al\u0131namamas\u0131 <\/strong>uyar\u0131c\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tGençlerde ve çocuklarda dissosiyasyon<\/strong><\/span>\n<\/p>\n

\n\tDissosiyatif bozukluklara gençler<\/strong> aras\u0131nda çok rastlan\u0131r. Çocuklarda da görülür. Çocuk ya\u015fta tedavisi daha kolayd\u0131r. Özellikle öfke<\/strong>patlamalar\u0131, evde ya da arkada\u015flar\u0131 aras\u0131nda \u015fiddet<\/strong> kullanma, baz\u0131 söz ya da davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 hat\u0131rlamama ve bu nedenle yalan<\/strong> söylüyor gibi görünme, ders ba\u015far\u0131s\u0131nda<\/strong> nedeni anla\u015f\u0131lamayan dalgalanmalar olmas\u0131, kimi zaman keyfi yerinde görünürken zaman zaman öfkeli, üzgün ruh hallerine kap\u0131lma en s\u0131k görülen belirtiler aras\u0131ndad\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tCinsel<\/strong> konularda fütursuz davranma, uyu\u015fturucu<\/strong> madde kullanma, intihar<\/strong> giri\u015fimi, kendi bedenine zarar verme<\/strong> gibi davran\u0131\u015flar olabilir. Özellikle tedavisiz kalan vakalarda bu gibi yönlere sapma daha fazla görülür. Evde dissosiyatif durumu olan bir çocuk ya da gencin varl\u0131\u011f\u0131 anababa ve tüm aile için de çok zor bir durumdur, bir çok anababan\u0131n evlili\u011fi<\/strong> bu nedenle sars\u0131l\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tDissosiyatif bozukluk olan durumlarda hemen her zaman 10 ya\u015f öncesinden <\/strong>ba\u015flayarak çocukluk ça\u011f\u0131nda olumsuz ya\u015fam deneyimlerine rastlan\u0131r. Bunlar kimi zaman s\u0131kl\u0131kla dövülme, a\u015f\u0131r\u0131 derecede ele\u015ftiriye u\u011fram\u0131\u015f olma, cinsel taciz, ya da ihmale u\u011fram\u0131\u015f olma gibi bariz travmatik olaylard\u0131r. Ancak vakalar\u0131n bir ço\u011funda ilk bak\u0131\u015fta bu tür olaylar görülmese de (‘Görünürde Normal Aile’ ) anababa tutumlar\u0131nda dissosiyatif bozukluk yaratan kimi özelliklere rastlan\u0131r. Görünürde travmatik ya\u015fant\u0131lar olmasa da model ('cici') çocuk olma yönünde a\u015f\u0131r\u0131 bask\u0131 ya da a\u015f\u0131r\u0131 derecede \u015f\u0131martma gibi etkenler de benzeri olumsuz sonuçlar yaratabilmektedir.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tÇocu\u011fun küçük oldu\u011fu ya\u015flarda anne baba aras\u0131nda s\u0131k olarak a\u015f\u0131r\u0131 tart\u0131\u015fmalar cereyan etmesi, anne ya da baban\u0131n çocukla ili\u015fkilerinde farketmeden çift (çeli\u015fkili) mesaj kullanmalar\u0131, aile<\/strong> içi gizli cephele\u015fme, aile içinde sahte uyum gibi ilk bak\u0131\u015fta dikkati çekmeyen fakat yak\u0131ndan tan\u0131makla anla\u015f\u0131lan travmatik etkenler bulunur.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tDissosiyatif Aile<\/strong><\/span>\n<\/p>\n

\n\tBaz\u0131 ailelerde küçük ya da büyük s\u0131rlar<\/strong> olur. Ailede ya\u015fanan kimi olaylar görmezden gelinir. Kimi aile bireyleri,özellikle anababalar baz\u0131 olaylardaki sorumluluklar\u0131n\u0131 alg\u0131lamak istemezler,çünkü bu suçluluk duygusu yarat\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k ki\u015filerin baz\u0131 gerçekleri kendilerinden bile saklamalar\u0131 bazan ailede bir ki\u015fiyi günah keçisi<\/strong> haline getirir, o bir çok duyguyu di\u011ferleri ad\u0131na da ya\u015far.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tBu nedenle, dissosiyatif ailelerde ço\u011fu zaman bir ki\u015fi (bazan evdeki çocuk ya da genç) ruhsal sorunlar ya\u015farken di\u011ferleri normal görünürler. Psikiyatristin görevi böyle durumlarda tüm aileyi ele alarak bir ki\u015filik hasta konumunu ta\u015f\u0131mak zorunda kalan bireyi sa\u011fl\u0131kl\u0131 duruma çekmektir. Bu yakla\u015f\u0131m genellikle hem o bireye hem de ailenin bütününe yararl\u0131 olur. Özellikle çocuk ve gençlik<\/strong> psikiyatrisinde bu tür durumlara daha s\u0131kl\u0131kla rastlan\u0131r.<\/span>\n<\/p>\n

\n\t Normal dissosiyasyon var m\u0131d\u0131r?<\/strong><\/span>\n<\/p>\n

\n\tGündelik ya\u015famda en s\u0131k rastlanan dissosiyasyon baz\u0131 ya\u015fam gerçeklerinin görmezden gelinmesi<\/strong>dir. Bu bir tür yan\u0131lsamad\u0131r. Örne\u011fin genellikle uzun ya\u015fayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 dü\u015fünür, gelecekle ilgili planlar yapar\u0131z. Ancak asl\u0131nda bu bir yan\u0131lsamad\u0131r, çünkü insan hayat\u0131 pek çok nedenle beklenenden once son bulabilir. Nitekim, bu tür olaylar travma etkisi yapabilir, ki\u015finin uzun ya\u015fama yan\u0131lsamas\u0131n\u0131 sarsar, onu dezillüzyonize eder, hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na<\/strong> sokar.Yine gündelik ya\u015famla ve topluma uyumla ba\u011fda\u015fmayan pek çok duygumuzu dissosiye ederiz (örne\u011fin öfke, korku vb.).<\/span>\n<\/p>\n

\n\t Bu tutum toplum düzeninin ayakta kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar, ama ço\u011fu ki\u015finin pek çok \u015feyi içine atmas\u0131na neden olur. Öyle ki, duygudan yana k\u0131s\u0131tl\u0131, ‘görünürde normal ki\u015fili\u011fiyle’ <\/strong>ya\u015famas\u0131na neden olur. Bireysel varolu\u015fumuz tehdit alt\u0131na girdi\u011finde ise bu duygular harekete geçer, kimi zaman da bu patlama beklenenden a\u015f\u0131r\u0131 biçimde olur. Gündelik ya\u015fam\u0131n minor travmatik ya\u015fant\u0131lar\u0131 ço\u011fu ki\u015fiyi az da olsaduygudan yana k\u0131s\u0131tl\u0131 bir görünürde normallik ile a\u015f\u0131r\u0131 duygusall\u0131k <\/strong>aras\u0131nda git-gel içersine sokar.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tDissosiyatif bozukluklar nas\u0131l tedavi edilir?<\/strong><\/span>\n<\/p>\n

\n\tDissosiyatif bozukluklar bir ilaç tedavisinin henüz bulunmad\u0131\u011f\u0131 tek psikiyatrik bozukluk grubudur. Serotonerjik antidepresanlardan yararlan\u0131labilir, ancak etkisi s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Tek yararl\u0131 tedavi yöntemi psikoterapi<\/strong>dir, psikoterapi ile tam iyile\u015fme olana\u011f\u0131 vard\u0131r. Prof.Dr.Vedat \u015ear<\/strong> yönetimindeki Istanbul T\u0131p Fakültesi<\/strong> Psikiyatri Anabilim Dal\u0131 Klinik Psikoterapi Birimi’nde, son on y\u0131l içersinde pek çok hasta tam iyilik<\/strong>noktas\u0131na dek tedavi edilmi\u015f ve iyilik durumlar\u0131n\u0131 y\u0131llar boyu koruyabilmi\u015flerdir.<\/span>\n<\/p>\n

\n\tDissosiyasyonun psikoterapisi ancak bu konuyu bilen terapistler taraf\u0131ndan yap\u0131labilir. \u0130yi yap\u0131lmayan psikoterapi y\u0131llar da sürse sonuç vermez ve ki\u015finin yard\u0131m alma umudunu ve terapiste güvenini köreltti\u011finden sonraki müdaheleleri de güçle\u015ftirir.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ki\u015finin ba\u015f\u0131ndan geçen olaylar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 stres onun dayanabilme gücünü a\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ruhsal travma ya\u015fant\u0131s\u0131 ortaya ç\u0131kar. Dolay\u0131s\u0131 ile ayn\u0131 olay de\u011fi\u015fik ki\u015filerde travma etkisi yapabilir ya da yapmayabilir. Psikiyatride tüm ruhsal bozukluklar travma ile ilgili olanlar ve olmayanlar biçiminde ikiye ayr\u0131labilir. Bilinen ruhsal bozukluklar içersinde baz\u0131lar\u0131 büyük oranda travma etkisi ile olu\u015fanlar bulundu\u011fu gibi, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak bünyesel (biyolojik-genetik)<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[47,49,50],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1075"}],"collection":[{"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1075"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1075\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1216,"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1075\/revisions\/1216"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1075"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1075"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/irkaconsult.com\/vs\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1075"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}